نبوده و دست‌يابى بر آن نيز جز در روزگار داوود ( ع ) فرجام نيافته است . « 1 » 3 . گزارش‌هاى گستردهء صحيفهء يوشع و سفر داوران دربارهء اقامت نهايى اسرائيليان در فلسطين ، به طور كلى با ماده تاريخ‌هايى كه در نامه‌هاى « عمارنه » آمده است ، سازگارى ندارد . براى نمونه نام‌هاى پادشاهان كنعانى كه در دو سفر يوشع و داوران آمده است ، با نام‌هاى فرمانروايان همين شهرها در روزگار آمنحوتپ سوم و پسرش ، اختاتون ، جور درنمىآيد ، مثلا « عبد خيبا » در نامه‌هاى « عمارنه » « 2 » همان « ادونى صادق » صحيفهء يوشع و « ادونى بازاق » سفر داوران است . « 3 » چنان كه فرمانرواى « جازر » در نامه‌هاى عمارنه « يباخو » يا « يباخى » است « 4 » و همو در صحيفهء يوشع « هورام » « 5 » نام دارد . يا فرمانرواى « صور » در نامه‌ها ، « عبد تيرش » نام دارد . « 6 » و همو در سفر يوشع و داوران « يا بين » خوانده شده است . « 7 » 4 . گزارش سفر اول پادشاهان ( 6 : 1 ) كه فاصلهء ميانهء خروج بنى اسرائيل و ساخته‌شدن معبد را در سال چهارم فرمانروايى سليمان ، 480 سال گفته است ، به گفتهء « اسپينوزا » با سخن كسانى كه اين فاصله را 440 سال مىدانند ، ناسازگار است . از سوى ديگر همين فاصله در گزارش ديگرى از تورات به 580 سال مىرسد . « 8 » از اينجاست كه كسانى پنداشته‌اند كه اين تاريخ 480 سال ، در گزارش نخستين تورات نبوده و بعدها بدان افزوده شده است ، چرا كه ترجمهء هفتادى تورات نيز آن را در جاى ديگرى آورده است . دور نيست كه نويسنده‌اى نسبتا متأخر ، بر پايهء پاره‌اى اسناد توراتى با گمانه‌زنى و تخمين به آن رسيده باشد ، به اين گونه كه فاصلهء ميان دو رويداد ياد شده يعنى خروج اسرائيليان و ساخته شدن معبد را كه دوازده نسل

--> - W . F . Albright , ANET , p . 784 - 984 ؛ J . A . Kundtzon and O . Weber , Die El - Amama Tafeln , Leipzig ، 5191 ، p . 877 ; S . A . B . Mercer , The Tell el - Amama Tablets , II , Toronto , 1934 , p . 721 - 722 . ( 1 ) . محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 2 / 827 - 839 ؛ نيز : R . A . S . Macalister , CAH , vol . III , 1965 , p . 342 - 346 ; J . Finegan , op - cit , p . 118 . ( 2 ) . ANET , p . 487 - 489 . ( 3 ) . صحيفهء يوشع ، 10 : 1 ، سفر داوران ، 1 : 5 - 7 . ( 4 ) . ANET , p . 490 . ( 5 ) . صحيفهء يوشع ، 10 : 33 . ( 6 ) . A . LOds , op - cit , p . 182 - 184 ; S . A . Cook , op - cit , p . 356 - 7 . ( 7 ) . صحيفهء يوشع ، 11 : 1 ؛ سفر داوران ، 4 : 2 . ( 8 ) . باروخ اسپينوزا ، رسالة فى اللاهوت و السياسة ، قاهره ، 1971 م ، 290 - 292 .